Bij een ernstig ongeluk telt elke seconde. Brandweer en hulpdiensten gebruiken dan hydraulisch reddingsgereedschap om slachtoffers uit gecrashte auto’s te bevrijden. Deze apparaten kunnen met onvoorstelbare kracht staal doorknippen of wegduwen. Maar hoe werkt dat eigenlijk? In dit artikel leggen we op een begrijpelijke manier uit hoe een relatief klein apparaat zulke enorme krachten kan genereren.
De wet van Pascal
De sleutel ligt in de wet van Pascal. Deze natuurkundige wet zegt dat druk op een vloeistof in een gesloten systeem zich naar alle kanten gelijkmatig verspreidt. Stel je voor: je duwt op een kleine zuiger in een buis met olie. Die druk wordt doorgegeven naar een veel grotere zuiger aan de andere kant. Door het verschil in grootte wordt de kracht vermenigvuldigd. Zo kan een kleine handpomp een enorme beweging veroorzaken.
De componenten van het systeem
Hydraulisch reddingsgereedschap bestaat uit drie hoofdonderdelen. Ten eerste is er de pomp. Deze kan handmatig zijn, maar tegenwoordig werken de meeste op benzine of accu. De pomp zet hydraulische olie onder hoge druk. Ten tweede zijn er slangen die de druk transporteren naar het gereedschap. Tot slot is er de cilinder in het gereedschap zelf. Daar wordt de vloeistofdruk omgezet in mechanische beweging, zoals knippen of spreiden.
De drie grote reddingsgereedschappen
De spreider
Dit gereedschap duwt auto-onderdelen uit elkaar. Het creëert ruimte zodat hulpverleners bij het slachtoffer kunnen komen. De spreidkracht kan oplopen tot meer dan 50 kilonewton, genoeg om verfrommeld staal te verbuigen.
De schaar
De hydraulische schaar is bedoeld om te knippen. Moderne auto’s hebben versterkte stijlen (de A- en B-stijlen) die extra stevig zijn voor de veiligheid. De schaar kan deze dikke stalen balken doorsnijden alsof het boter is. Holmatro is een bekende fabrikant van dit soort professionele apparatuur.
De ram
De ram wordt gebruikt om grotere stukken weg te duwen, zoals een dashboard dat op een slachtoffer drukt. Het gereedschap kan openingen vergroten en obstakels verwijderen.
De kracht in cijfers
De druk in hydraulische systemen kan oplopen tot 700 bar of meer. Ter vergelijking: een autoband heeft ongeveer 2 bar. Die enorme druk zorgt ervoor dat gereedschap met een gewicht van enkele kilo’s toch tonnen aan kracht kan uitoefenen. Deze cijfers maken duidelijk waarom alleen getrainde professionals ermee mogen werken.
Van slangen naar accu
Klassieke hydraulische systemen werken met slangen tussen de pomp en het gereedschap. Dat kan onhandig zijn in krappe ruimtes. Daarom is er nu ‘eDraulics’: gereedschap op accu zonder slangen. De pomp zit ingebouwd in het apparaat zelf. Dit maakt het werk sneller en flexibeler, vooral bij moeilijk bereikbare plekken.
